Geografie
De oudste delen van het eiland zijn 17 tot 20 miljoen jaar oud. Dit gebied ligt in het noordwesten en wordt in het IJslands de Vestfirðir (Westfjorden) genoemd.
Het eiland groeit als gevolg van vulkanisme nog steeds aan. Het jongste deel is het eilandje Surtsey dat bij de Vestmannaeyjar ontstond tijdens een vulkaanuitbarsting
die in 1963 begon (en slechts 3,5 jaar later eindigde).
Het eiland is hoofdzakelijk opgebouwd uit vulkanisch materiaal en gesteente, omdat het op de Midden-Atlantische rug ligt, het scheidingsgebied van een aantal
tektoniekplaten die langzaam uit elkaar drijven, waardoor het onderliggende magma de kans krijgt naar de oppervlakte te komen en daar de ontstane scheuren op te
vullen. Een deel van die Midden-Atlantische rug loopt van noord naar zuid door het midden van het land en verheft zich daarbij zo ver, dat het als het ware heel
IJsland boven het zeeoppervlak uittilt. Als gevolg van de platentektoniek drijven sommige delen van IJsland daarbij met een gemiddelde snelheid van zo'n 1 à 2 cm
per jaar gestaag uiteen. Þingvellir, zo'n 50 kilometer ten oosten van Reykjavik, is de enige plaats ter wereld waar men de scheiding van de Amerikaanse en de
Europese continentale plaat kan zien. Een bijkomstigheid is dat IJsland ook nog eens op een hotspot ligt. Dat zijn plaatsen in de aardkorst waar het onderliggende
magma tot zeer dicht onder het aardoppervlak kan komen. Beide fenomenen zorgen ervoor dat IJsland vulkanisch zeer actief genoemd mag worden.
Het land kent een aantal actieve vulkanen, waaronder de Katla onder de Mýrdalsjökull, het Laki-gebied, de Hekla, en het nieuwe eiland Surtsey. In april 2010
zorgde een krachtige uitbarsting van de vulkaan onder de Eyjafjallajökull voor problemen, met name voor het vliegverkeer. Andere, of slapende vulkanen zijn de
schildvulkaan Skjaldbreiður, de twee Snæfell-vulkanen, Kerið, Eldborg, Hverfjall, Krafla en Askja. Daarnaast komen er pseudokraters voor, met name bij Mývatn,
Kirkjubæjarklaustur en in de buurt van Rauðavatn bij Reykjavik.
|
|
Een van de belangrijkste natuurlijke fenomenen waar IJsland bekend om staat, zijn geisers. Tot ongeveer 60 jaar geleden kwamen er verspreid over heel IJsland
zo'n 30 geisers voor. Bij Hveragerði en omgeving, in het Haukadalur (waar de Geysir ligt), bij Flúðir en bij Hveravellir in het noorden van IJsland lagen de
meesten. Het hete water dat ze omhoog spoten was zoet, maar er zijn minstens drie geisers geweest waar dit zout (zee)water was. Eén lag in het zuidwestelijke
puntje van het schiereiland Reykjanes vlak bij Gunnuhver, de andere aan de Ísafjörður in de Westfjorden en de derde niet ver van Drangsnes.
Op IJsland zijn er altijd tientallen geisers actief geweest en varieerde hun aantal ten gevolge van (kleine) aardverschuivingen van tijd tot tijd. Nieuwe
geisers ontstonden, kokende waterbronnen kregen geiseractiviteit, de activiteit van andere geisers daalden (het bekendste voorbeeld hiervan is de Geysir) of
verdwenen zelfs. Doordat men in de afgelopen decennia in de buurt van de geisers actief in de grond naar warmwaterbronnen is gaan boren, is het aantal geisers
afgenomen.
Op dit moment is de Strokkur, die zijn waterfontein om de 5-8 minuten omhoog spuit, de enige bron op IJsland die aan de verwachtingen van een geiser voldoet.
De andere geisers zijn nauwelijks meer actief of zijn door betonnen bakken afgedekt en wordt het water ervan opgevangen en voor verwarmingsdoeleinden of voor de
warmwatervoorziening gebruikt.
Andere fenomenen van vulkanisme op IJsland zijn subglaciale meren (bijvoorbeeld Grímsvötn), solfataren en fumarolen, hete bronnen (de bron bij Deildartunguhver
levert 180 liter kokend water per seconde en is daarmee de grootste heetwaterbron van Europa) en geothermische energiecentrales. Ook zijn alle gesteenten op
IJsland, zoals basalt en basaltlava, tefra en tufsteen, vulkanisch glas, palagoniet en ryoliet, van vulkanische oorsprong. Een zeldzamer fenomeen zijn hornito's.
Een voorbeeld hiervan is Tintron.
|
